ที่นี่และที่นั่น

ย้อนรอย รัฐธรรมนูญ 20 ฉบับ กับ มรสุม 13 รัฐประหาร มองอนาคต ประเมินวัน-เวลา กลับสู่เส้นทาง “ประชาธิปไตย” ?

นับจนถึงวันนี้ ประเทศไทย ผ่านการมี รัฐธรรมนูญ ซึ่งเป็นกฎหมายสูงสุดของประเทศ มาแล้วทั้งสิ้น 20 ฉบับ โดยฉบับล่าสุดคือ รัฐธรรมนูญ 2560

 

ซึ่งแต่ละฉบับ เรียงลำดับ ดังนี้

ฉบับที่ 1  พระราชบัญญัติธรรมนูญการปกครองแผ่นดินสยามชั่วคราว พุทธศักราช 2475

มีจำนวน 39 มาตรา

 

ฉบับที่ 2  รัฐธรรมนูญแห่งราชอาณาจักรสยาม พุทธศักราช 2475

มีจำนวน 68 มาตรา

 

ฉบับที่ 3  รัฐธรรมนูญแห่งราชอาณาจักรไทย พุทธศักราช 2489

มีจำนวน 96 มาตรา

 

ฉบับที่ 4  รัฐธรรมนูญแห่งราชอาณาจักรไทย (ชั่วคราว ) พุทธศักราช 2490

มีจำนวน 98 มาตรา

 

ฉบับที่ 5   รัฐธรรมนูญแห่งราชอาณาจักรไทย พุทธศักราช 2492

มีจำนวน 188 มาตรา

 

ฉบับที่ 6  รัฐธรรมนูญ แห่งราชอาณาจักรไทย พุทธศักราช 2475 แก้ไขเพิ่มเติม พุทธศักราช 2495

มีจำนวน  123 มาตรา

 

ฉบับที่ 7  ธรรมนูญการปกครองราชอาณาจักร พุทธศักราช 2502

มีจำนวน 20 มาตรา

 

ฉบับที่ 8  รัฐธรรมนูญ แห่งราชอาณาจักรไทย พุทธศักราช 2511

มีจำนวน 183 มาตรา

 

ฉบับที่ 9  ธรรมนูญการปกครองราชอาณาจักร พุทธศักราช 2515

มีจำนวน 23 มาตรา

 

ฉบับที่ 10   รัฐธรรมนูญแห่งราชอาณาจักรไทย พุทธศักราช 2517

มีจำนวน 238 มาตรา

 

ฉบับที่ 11  รัฐธรรมนูญแห่งราชอาณาจักรไทย พุทธศักราช 2519

มีจำนวน  29 มาตรา

 

ฉบับที่ 12   ธรรมนูญการปกครองราชอาณาจักร พุทธศักราช 2520

มีจำนวน  32 มาตรา

 

ฉบับที่ 13   รัฐธรรมนูญ แห่งราชอาณาจักรไทย พุทธศักราช 2521

มีจำนวน 206 มาตรา

 

ฉบับที่ 14  ธรรมนูญการปกครองราชอาณาจักร พุทธศักราช 2534

มีจำนวน  33  มาตรา

 

ฉบับที่ 15  รัฐธรรมนูญแห่งราชอาณาจักรไทย พุทธศักราช 2534

มีจำนวน  223 มาตรา

 

ฉบับที่ 16  รัฐธรรมนูญแห่งราชอาณาจักรไทย พุทธศักราช 2540

มีจำนวน 336 มาตรา

 

ฉบับที่ 17   รัฐธรรมนูญ แห่งราชอาณาจักรไทย ( ชั่วคราว ) พุทธศักราช 2549

มีจำนวน 39 มาตรา

 

ฉบับที่ 18   รัฐธรรมนูญแห่งราชอาณาจักรไทย พุทธศักราช 2550

มีจำนวน 309 มาตรา

 

ฉบับที่ 19  รัฐธรรมนูญแห่งราชอาณาจักรไทย (ฉบับชั่วคราว) พุทธศักราช2557

มีจำนวน 48 มาตรา

บังคับใช้เมื่อ วันที่ 22 กรกฎาคม 2557 หลังการรัฐประหาร โดย คสช. ที่นำโดย พล.อ.ประยุทธ จันทร์โอชา

 

และ ฉบับที่ 20   รัฐธรรมนูญแห่งราชอาณาจักรไทย พุทธศักราช 2560

มีจำนวน 279 มาตรารวมบทเฉพาะกาล

 

ซึ่งตลอดเวลา ที่มีการประกาศใช้รัฐธรรมนูญ ตั้งแต่ฉบับแรก คือ พระราชบัญญัติธรรมนูญการปกครองแผ่นดินสยามชั่วคราว พุทธศักราช 2475  จนถึงทุกวันนี้ ได้ผ่านการรัฐประหาร มาแล้วรวม 13 ครั้ง คือ

 

ครั้งที่ 1  เกิดขึ้นเมื่อ 1 เมษายน  2476  โดย พระยามโนปกรณ์นิติธาดา ได้ประกาศพระราชกฤษฎีกาปิดสภาผู้แทนราษฎร พร้อมงดใช้รัฐธรรมนูญบางมาตรา

 

ครั้งที่ 2 การรัฐประหาร 20 มิถุนายน  2476 นำโดยพลเอกพระยาพหลพลพยุหเสนา

 

ครั้งที่ 3 รัฐประหาร 8 พฤศจิกายน 2490 นำโดย พล.ท.ผิน ชุณหะวัณ

 

ครั้งที่ 4 รัฐประหาร 6 เมษายน 2491 ทหารกลุ่มที่ทำการรัฐประหาร 8 พฤศจิกายน 2490 บังคับให้นายควง อภัยวงศ์ ลาออกจากตำแหน่งนายกรัฐมนตรี

 

ครั้งที่ 5 รัฐประหาร 29 พฤศจิกายน  2494 นำโดยจอมพล ป. ยึดอำนาจรัฐบาลตนเอง

 

ครั้งที่ 6 รัฐประหาร 16 กันยายน 2500 นำโดยจอมพลสฤษดิ์ ธนะรัชต์

 

ครั้งที่ 7 รัฐประหาร 20 ตุลาคม 2501 นำโดยจอมพลสฤษดิ์ ธนะรัชต์

 

ครั้งที่ 8 รัฐประหาร 17 พฤศจิกายน 2514 จอมพลถนอม กิตติขจร ยึดอำนาจรัฐบาลตนเอง

 

ครั้งที่ 9 รัฐประหาร 6 ตุลาคม 2519 นำโดย พล.ร.อ.สงัด ชลออยู่ ยึดอำนาจรัฐบาล ม.ร.ว.เสนีย์ ปราโมช เกิดขึ้นหลังจากเหตุการณ์ 6 ตุลาคม

 

ครั้งที่ 10 รัฐประหาร 20 ตุลาคม  2520 นำโดย พล.ร.อ.สงัด ชลอยู่ ยึดอำนาจรัฐบาล นายธานินทร์ กรัยวิเชียร

 

ครั้งที่ 11 รัฐประหาร 23 กุมภาพันธ์ 2534 นำโดย พล.อ.สุนทร คงสมพงษ์ (รสช.)

 

ครั้งที่ 12 รัฐประหาร 19 กันยายน 2549 นำโดย พล.อ.สนธิ บุญยรัตกลิน

 

และครั้งที่ 13 รัฐประหาร 22 พฤษภาคม  2557 นำโดย พล.อ.ประยุทธ์ จันทร์โอชา หัวหน้า คสช.

 

โดยการรัฐประหาร ทั้ง 13 ครั้งดังกล่าว ปรากฏว่า มีถึง 9 ครั้ง ที่ได้มีการประกาศยกเลิกรัฐธรรมนูญที่ใช้ในขณะนั้นทั้งฉบับ ซึ่งรวมถึงการรัฐประหาร 2 ครั้งหลังสุด คือการรัฐประหาร 19 กันยายน 2549 โดย “คณะมนตรีความมั่นคงแห่งชาติ (คสช.)” ที่นำโดย พล.อ.สนธิ บุญยรัตกลิน และการรัฐประหาร 22 พฤษภาคม 2557 โดย “คณะรักษาความสงบแห่งชาติ (คสช)” ที่นำโดย พล.อ.ประยุทธ์ จันทร์โอชา

 

ซึ่งปฏิเสธไม่ได้ว่า เหตุการณ์รัฐประหาร แต่ละครั้งที่เกิดขึ้น เป็นเหตุปัจจัยหนึ่ง ที่ทำให้ “ประชาธิปไตย” ต้องสะดุดหยุดลง

 

และก็เป็นส่วนสำคัญ ที่ทำให้ อายุโดยเฉลี่ยของ รัฐธรรมนูญไทย อยู่ที่เพียงฉบับละ 4 ปีเศษ เท่านั้น

 

คำถามสำคัญในวันนี้ ที่ดูเหมือนจะยังไม่ชัดเจนในคำตอบ ก็คือ  เราจะกลับคืนสู่ ประชาธิปไตย อีกครั้ง เมื่อไร  ?